Wat zijn de economische gevolgen van corona?

Wat zijn de economische gevolgen van corona?

15 februari 2021 Uit Door Redactie: Henk van Antwerpen


Hoe ontwikkelt de Nederlandse economie
Volgens de tweede berekening van het CBS is het bruto binnenlands product (bbp) in het derde kwartaal van 2020 met 7,8 procent gegroeid ten opzichte van het tweede kwartaal van 2020. Het groeicijfer is opwaarts bijgesteld. Bij de eerste berekening, die is gepubliceerd op 13 november, kwam de groei uit op 7,7 procent. De groei, de grootste ooit, is voor meer dan de helft toe te schrijven aan de sterk gestegen consumptie door huishoudens. Verder namen ook de overheidsconsumptie, het handelssaldo en de investeringen toe. De groei in het derde kwartaal weegt niet op tegen de daling in de eerste twee kwartalen. Ten opzichte van het vierde kwartaal van 2019 is de Nederlandse economie in de eerste drie kwartalen van 2020 per saldo met 2,9 procent gekrompen.

Zijn er meer faillissementen dan vorig jaar?
In de eerste 5 weken van 2021 zijn 197 bedrijven en instellingen (incl. eenmanszaken) failliet verklaard. Dat zijn er 125 minder dan in dezelfde periode van 2020.

Hoeveel bedrijven zijn in de afgelopen weken failliet verklaard?
In week 5 (1 tot en met 7 februari) zijn 34 bedrijven en instellingen (incl. eenmanszaken) failliet verklaard. Dat zijn er 20 minder dan in week 4.

Hoe ontwikkelen de consumentenprijzen zich?
Consumentengoederen en -diensten waren in januari 1,6 procent duurder dan vorig jaar. In december was de inflatie nog 1,0 procent. De prijsontwikkeling van elektriciteit had in januari een verhogend effect op de inflatie. Dat komt doordat het effect van een grote prijsdaling in januari 2020 nu is uitgewerkt. Elektriciteit was weliswaar 9,1 procent goedkoper dan vorig jaar, maar in december was dat nog bijna 40 procent. De prijsontwikkeling van gas drukte daarentegen de inflatie. Gas was 2,3 procent goedkoper dan een jaar eerder, in december was de prijs van gas nog 3,4 procent hoger dan in dezelfde maand het jaar daarvoor. Per saldo hadden de prijsontwikkelingen van elektriciteit en aardgas een verhogend effect op de inflatie.

Hoeveel is de productie van de industrie gedaald?
De gemiddelde dagproductie van de Nederlandse industrie was in december 0,2 procent lager dan in december 2019. Dat is de kleinste krimp na januari 2020, toen de productie 1,4 procent hoger lag dan een jaar eerder.

Hoe ontwikkelt de omzet van de detailhandel zich?
In 2020 heeft de detailhandel 5,9 procent meer omgezet dan in 2019, meldt het CBS. Dat is de op een na hoogste groei in deze eeuw. Door de maatregelen tegen de verspreiding van corona zijn de verschillen binnen de detailhandel echter bijzonder groot. De foodsector zette 6,9 procent meer om, terwijl de omzet van de non-foodsector nagenoeg hetzelfde bleef. Daarnaast is in 2020 online 43,5 procent meer omgezet. Het jaar eindigde in mineur. In december leed de detailhandel een omzetverlies van 3,1 procent.

Hoeveel zijn de afzetprijzen van de industrie gedaald?
De afzetprijzen van de Nederlandse industrie waren in december gemiddeld 4,0 procent lager dan in december 2019. Een maand eerder waren de producten van de industrie 4,6 procent goedkoper dan een jaar eerder.

Hoeveel is het verbruik van benzine, diesel en kerosine gedaald?
De afzet van motorbrandstoffen als benzine, diesel en stookolie en het verbruik van kerosine lag in november 2020 ruim 10 procent hoger dan in april. In 2020 was de afzet in die maand het laagst. De totale afzet van motorbrandstoffen in november 2020 lag 19 procent onder de afzet in november 2019. De afzet van diesel en benzine lagen in november respectievelijk 4 procent en 5 procent lager dan in dezelfde maand een jaar eerder. Voor kerosine lag de afzet in november nog 38 procent lager dan november vorig jaar.
Motorbrandstoffen; afzet in petajoule

Hoe ontwikkelt de stemming van ondernemers in consumentgerichte branches zich?
In januari waren ondernemers in de meeste consumentgerichte branches minder pessimistisch over de verwachte omzet, personeelssterkte en het economisch klimaat dan een maand eerder. Ondernemers in alle branches waren het meest pessimistisch over het economische klimaat. Na het afkondigen van ingrijpende maatregelen tegen het coronavirus, werd in april per saldo het hoogste percentage negatief gestemde ondernemers gemeten sinds de start van het onderzoek.
Conjunctuurenquête Nederland

Hoe ontwikkelt het producentenvertrouwen zich?
Door de coronacrisis daalde het producentenvertrouwen in april 2020 naar -28,7, het laagste niveau sinds de start van het onderzoek in 1985. Sinds mei krabbelt het vertrouwen weer op. In januari 2021 waren industriële ondernemers voor het eerst na maart 2020 gemiddeld weer positief. Het producentenvertrouwen ging van -0,4 in december naar 0,6 in januari. Dat komt doordat het oordeel van ondernemers over de orderportefeuille en de verwachte bedrijvigheid verbeterde.

Hoe beïnvloedt de coronacrisis het betaalgedrag?
Door een samenwerking met de Betaalvereniging Nederland kan het CBS gegevens beschikbaar stellen over de ontwikkeling van een aantal belangrijke betaalstromen voor Nederland als geheel. Daaruit blijkt dat tijdens de coronacrisis een verdere verschuiving van offline- naar onlinebetalingen heeft plaatsgevonden. In perioden dat winkels en horecagelegenheden gesloten waren daalde het aantal geldopnames en betalingen met PIN, terwijl het aantal onlinebetalingen met iDEAL bleef stijgen.

Hoe ontwikkelt het consumentenvertrouwen zich?
De stemming onder consumenten is in januari 2021 nauwelijks veranderd in vergelijking met een maand eerder. Het consumentenvertrouwen kwam uit op -19, tegen -20 in december 2020. Met -19 lag het consumentenvertrouwen in januari ver onder het gemiddelde over de afgelopen twintig jaar (-7).

Hoe ontwikkelt de omzet van de bouw zich?
De omzet van de bouw was in november 2020 3,9 procent hoger vergeleken met een jaar eerder. Hiermee is voor de derde maand op rij sprake van een licht hogere omzet. In augustus daalde de omzet in deze bedrijfstak nog met 0,7 procent.
Bouwnijverheid; omzetontwikkeling

Hoe ontwikkelt de Nederlandse goederenhandel zich?
Het volume van de goederenexport was in november 2,0 procent groter dan in november 2019, meldt het CBS. Er zijn vooral meer chemische producten, machines en apparaten uitgevoerd dan een jaar eerder. In november was het volume van de import 2,4 procent groter dan een jaar eerder.

Hoe ontwikkelt de stemming van ondernemers over de export zich?
De industrie was aan het begin van het vierde kwartaal van 2020 minder pessimistisch gestemd over de export dan in een kwartaal eerder. De exportindicator kwam uit op -6. In het derde kwartaal stond deze op -10. Ondanks deze verbetering waren nog altijd meer producenten negatief gestemd over de uitvoer dan positief. Ook ondernemers in de groothandel en de dienstensector waren minder somber dan in het derde kwartaal.

Hoe ontwikkelt de omzet van de transportsector zich?
De omzet van de transportsector daalde in het derde kwartaal van 2020 met ruim 15 procent in vergelijking met dezelfde periode vorig jaar. Bij veel branches stond de omzet in het teken van de coronamaatregelen. Vooral in de luchtvaart daalde de omzet (63 procent). Bij post- en koeriersdiensten steeg de omzet in het derde kwartaal als enige branche in de transportsector, met bijna 11 procent. De omzet uit internetverkopen nam zelfs met 39 procent toe.

Hoe ontwikkelt de omzet van de groothandel zich?
In het derde kwartaal van 2020 daalde de omzet van de bedrijfstak groothandel en handelsbemiddeling met bijna 3 procent vergeleken met een jaar eerder. In het tweede kwartaal was de omzet nog 9 procent lager dan een jaar eerder. De omzet van de groothandel in olie was ruim 38 procent lager. De groothandel in landbouwproducten behaalde de grootste omzetstijging (10,9 procent).

Hoe ontwikkelt de omzet van de horeca zich?
De omzet in de horeca steeg in het derde kwartaal van 2020 met een ongekende 103,6 procent ten opzichte van het voorgaande kwartaal. Door de versoepeling van de maatregelen tegen de verspreiding van het coronavirus, lag de omzet weer nagenoeg op hetzelfde niveau als in het eerste kwartaal van 2020. Ondanks het sterke herstel was de omzet van de horeca nog wel 12,2 procent lager dan in hetzelfde kwartaal van vorig jaar. De horeca blijft daarmee een van de zwaarst getroffen sectoren door de coronacrisis. Het volume, de voor prijsveranderingen gecorrigeerde omzet, steeg 103,2 procent ten opzichte van het vorig kwartaal.

Hoe ontwikkelt de omzet van de zakelijke dienstverlening zich?
De omzet van de zakelijke dienstverlening was in het derde kwartaal van 2020 14,1 procent lager dan in hetzelfde kwartaal een jaar eerder. Vergeleken met een kwartaal eerder, toen de omzet met 18,5 procent daalde, heeft de markt zich iets kunnen herstellen. Met name de reisbranche met een omzetdaling van 60,4 procent zorgt ervoor dat het herstel beperkt blijft.

Hoe ontwikkelt de omzet van de auto- en motorbranche zich?
De omzet van de auto- en motorbranche lag in het derde kwartaal van 2020 0,3 procent hoger dan in het derde kwartaal van 2019. Dit herstel volgt op de krimp in het tweede kwartaal van ruim 25 procent. De handel en reparatie van motoren en de zwaardere bedrijfsautobranche lieten nog de beste resultaten zien. Zij zetten het derde kwartaal respectievelijk 14 procent en bijna 3 procent meer om dan in dezelfde periode een jaar eerder.

Wat gebeurt er met de export bij een tweede internationale lockdown?
Het CBS doet hier zelf geen uitspraak over, maar heeft wel het CPB van cijfers voorzien zodat dit instituut drie scenario’s kon maken voor iedere bedrijfstak. Deze scenario’s hangen samen met de mate van corona-verstoringen in het buitenland. In de drie scenario’s van het CPB krimpt de toegevoegde waarde in de aardolie-industrie door dalende Nederlandse export met respectievelijk 7, 12 en 15 procent.

Hoeveel ondernemers verwachten de crisis niet te overleven?
In de meeste bedrijfstakken verwachtte meer dan de helft van de bedrijven in september minstens nog een jaar te bestaan. Alleen in de horeca was dit een minderheid van 43 procent van de ondernemers. Wel nam het vertrouwen in minstens nog een jaar voortbestaan in de horeca het meest toe. In juni dacht nog maar een kwart van de bedrijven een jaar te kunnen overleven, in september 43 procent. In de verhuur en handel in onroerend goed is het vertrouwen in het voortbestaan het hoogst met 78 procent.

Hoe groot is de sector horeca?
In het eerste kwartaal 2020 waren er binnen de horeca 61 775 bedrijven. Het merendeel (61 715 bedrijven) was midden- en kleinbedrijf (mkb). Van de bedrijven binnen de horeca waren 52 295 bedrijven een eet- en drinkgelegenheid. In 2017 bedroeg de netto omzet van de horeca in Nederland 26 213 miljoen euro.

Hoeveel sportorganisaties en- bedrijven zijn er?
In 2018 telde Nederland 26 510 duizend sportclubs, 1 145 watersportclubs, 1 090 maneges en 1 250 sportscholen in Nederland. Daarnaast waren er in Nederland 1 570 fitnessbedrijven met 2 015 vestigingen in 2017. Hieronder vallen zowel sportorganisaties met, als zonder winstoogmerk.

Wat zijn de economische gevolgen van de eerste coronagolf?
De informatie over de economische gevolgen van de eerste coronagolf staan op de volgende achtergrondpagina.
Economische FAQ’s eerste coronagolf